- Khi đồng bào trốn thoát đàn áp, BPSOS là tuyến đầu bảo vệ
Ts. Nguyễn Đình Thắng
Ngày 29 tháng 7, 2018
Tháng 3 năm 2007 mở đầu giai đoạn đen tối về nhân quyền ở Việt Nam với hàng loạt các cuộc bắt bớ những người kêu gọi dân chủ. Cuộc đàn áp này kéo dài đến ngày hôm nay. Cũng từ năm 2007 nhiều đợt người Việt chạy sang Thái Lan lánh nạn. Hiện nay tháng nào cũng có những đợt người Việt mới đến, bao gồm một số người đã tham gia biểu tình đòi công lý cho nạn nhân của nhà máy gang thép Formosa hoặc chống lại Luật An Ninh Mạng và dự thảo Luật Đặc Khu.
Ở Thái Lan hiện có khoảng 7 nghìn người lánh nạn đến từ các quốc gia khác nhau. Đông nhất là người Pakistan theo Thiên Chúa Giáo. Người Việt đứng thứ 2 với con số khoảng 1.5 nghìn. Trước số người lánh nạn ngày càng tăng, ở Thái Lan chỉ có 2 tổ chức có chương trình bảo vệ quyền tị nạn của họ: BPSOS với 5 luật sư và 3 thông dịch viên, và Asylum Access Thailand với 2 luật sư trông nom nhiều thực tập sinh.
Thế nào là người tị nạn?
Người đến Thái Lan lánh nạn không tự động có quy chế tị nạn.
Họ phải ghi danh với Cao Uỷ Tị Nạn Liên Hiệp Quốc (UNHCR), chờ khoảng 3 tháng để được phỏng vấn, và lại chờ 3 đến 6 tháng nữa để nhận quyết định. Người đang chờ phỏng vấn thì được gọi là người đang xin tị nạn (asylum seeker). Những ai được cấp quy chế tị nạn thì được gọi là người tị nạn (refugee). Người đang xin tị nạn và người tị nạn được sự bảo vệ của UNHCR.
Những ai bị bác tư cách tị nạn thì có thể kháng cáo và phải chờ thêm nhiều tháng cho đến một năm. Nếu thành công thì được công nhận là tị nạn. Bằng không thì hồ sơ bị đóng và không được UNHCR bảo vệ nữa – họ bắt đầu cuộc sống bất hợp pháp trên đất Thái.
Trong một số trường hợp đã bị đóng hồ sơ, đương sự có thể yêu cầu UNHCR mở lại hồ sơ nếu có thông tin mới về mối rủi ro cận kề mà họ phái đối mặt nếu hồi hương.
Tôi gọi chung mọi thành phần người Việt xin tị nạn ở Thái Lan là “người lánh nạn” bất luận tình trạng xin quy chế tị nạn của họ.
Ts. Nguyễn Đình Thắng, cựu Đại Sứ Joseph Rees và một số người Việt lánh nạn ở Thái Lan, ngày 21/06/2009 (ảnh BPSOS)