- Đưa Việt Nam vào lại danh sách các quốc gia đối tượng của luật pháp Hoa Kỳ
Ts. Nguyễn Đình Thắng
Ngày 22 tháng 5, 2018
“Chính sách của Hoa Kỳ là thông báo cho Chính Quyền Việt Nam biết rằng luật pháp liên quan của Hoa Kỳ bảo vệ tài sản của công dân Hoa Kỳ đối với việc chiếm đoạt phi pháp bởi các chính quyền ngoại quốc.” Đó là lời mở đầu của điều khoản trong dự thảo Luật Nhân Quyền Việt Nam, H.R. 5621, liên quan đến tài sản của công dân Hoa Kỳ gốc Việt đã bị chế độ ở Việt Nam chiếm đoạt.
Trong nhiều bài trước đây (xem http://doitaisan.org), tôi phân tích chính sách của chính quyền Việt Nam qua các thời kỳ đã dẫn đến việc chiếm đoạt tài sản của một số lớn người Mỹ gốc Việt. Dưới đây, tôi trình bày cách áp dụng luật pháp Hoa Kỳ để yêu cầu chính quyền Hoa Kỳ can thiệp và đòi Việt Nam bồi thường.
Mở chương trình đòi Việt Nam bồi thường
Từ năm 1949, Hoa Kỳ đã có luật bảo vệ công dân khi bị một quốc gia khác chiếm đoạt tài sản: International Claims Settlement Act (Luật Giải Quyết Các Đòi Hỏi Bồi Thường Quốc Tế), gọi tắt là ICSA. Trước khi luật áp dụng, một quốc gia phải được đưa vào danh sách các quốc gia đối tượng . Đến nay đã có 43 quốc gia từng bị đưa vào danh sách này, trong đó có Việt Nam.
Năm 1980, Quốc Hội Hoa Kỳ quyết định đưa Việt Nam vào danh sách này vì đã chiếm đoạt tài sản của nhiều trăm công dân Hoa Kỳ; đó là những người Mỹ sinh sống hay làm việc ở miền Nam Việt Nam trong thời gian chiến tranh và đã di tản về Hoa Kỳ trước ngày 30 tháng 4, 1975. Một hội đồng chuyên trách trực thuộc Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ được giao nhiệm vụ cứu xét hồ sơ của các công dân Hoa Kỳ này.
Trong 12 tháng sau đó họ nhận được tổng cộng 534 hồ sơ, xét rằng 192 hồ sơ (tỉ lệ 36%) là hợp lệ và định mức bồi thường tổng cộng là 100 triệu Mỹ kim. Ngày 28 tháng 1, 1995, Việt Nam thoả thuận bồi thường 208 triệu Mỹ kim, tính cả vốn lẫn lời. Việt Nam được rút tên ra khỏi “sổ phong thần”.
Tên gọi chính thức của cuộc cứu xét và đòi nợ này là “Chương Trình Đòi Bồi Thường Việt Nam” (Vietnam Claims Program). BPSOS đang vận động chính quyền Hoa Kỳ mở Chương Trình Đòi Bồi Thường Việt Nam lần 2, nghĩa là đưa Việt Nam vào lại sổ phong thần.
Phái đoàn người Mỹ gốc Việt ở Salt Lake City, tiểu bang Utah vận động TNS Orrin Hatch về chương trình đòi bồi thường tài sản, ngày 18/05/2018 (ảnh BPSOS)