LỜI DẪN: Việt Nam là một quốc gia có chính sách hà khắc về tôn giáo. Một trong những biện pháp mang tính hệ thống được áp dụng với người dân theo đạo Tin Lành thuộc các sắc tộc thiểu số miền núi nhằm ép buộc họ bỏ đạo là tịch thu giấy tờ tùy thân, đuổi ra khỏi bản làng khiến họ phải sống như thú hoang trong rừng sâu. Theo điều tra chưa đầy đủ của BPSOS, ở Việt Nam có ít nhất 10,000 người là nạn nhân của biện pháp trừng phạt này. Họ bị tước đoạt các quyền công dân và quyền căn bản của con người như quyền được học hành, có việc làm, bảo đảm sinh kế, tự do di chuyển, được chăm sóc y tế, quyền kết hôn, quyền sở hữu đất đai canh tác,….
Nhà nước Việt Nam né tránh trách nhiệm và gọi đó là tình trạng “di cư tự do” nhưng BPSOS cho rằng phải gọi đó là tình trạng vô quốc gia vì những tín đồ Tin Lành thuộc các sắc tộc thiểu số này không được hưởng sự bảo vệ và các quyền đương nhiên của một công dân sống trong một quốc gia.
Đầu năm 2019, BPSOS cùng các cộng sự quyết định khởi xướng dự án giúp đỡ đồng bào vô quốc gia. Dự án này sẽ kéo dài trong nhiều năm và ngày càng có nhiều tổ chức Quốc tế trong đó có Liên Hợp Quốc theo dõi và ủng hộ. Bộ Ngoại Giao và Uỷ Hội Hoa Kỳ về Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế dành một sự quan tâm đặc biệt cho vấn đề này. Điều đáng mừng là đã có những tiến triển tích cực và thiện chí từ phía chính quyền Việt Nam sau gần một năm vận động.
Để tăng sự quan tâm của chính những người Việt ở trong và ngoài nước về tình trạng “vô quốc gia” này, trong hy vọng sẽ có thêm tiếng nói và sự hỗ trợ thiết thực cho những đồng bào thiểu số, trong đó chủ yếu là người Hmong, bị ảnh hưởng, chúng tôi sẽ lần lượt chia sẻ kế hoạch, phương pháp vận động và cập nhật một số tiến triển của vụ việc. Chúng tôi hy vọng nhà nước Việt Nam sẽ hiểu thiện chí và đường lối của chúng tôi và tích cực hợp tác hơn nữa. Song song đó, chúng tôi cũng hy vọng người dân nói chung hiểu cách kết hợp luật pháp quốc gia với luật quốc tế để bảo vệ quyền và lợi ích của mình.
Bài 1: DẤU MỐC PHÁP LÝ QUAN TRỌNG THỂ HIỆN TINH THẦN THIỆN CHÍ CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT TÌNH TRẠNG NGƯỜI HMONG VÔ HỘ TỊCH Ở TIỂU KHU 179 TỈNH LÂM ĐỒNG
Tiểu Khu 179, xã Lieng Sronh, huyện Đam Rông, tỉnh Lâm Đồng là khoảng đất hẹp nằm kẹt giữa một bên là núi cao và một bên là thượng nguồn một chi lưu của con sông Sêrêpôk. Không có con đường nào đi từ trung tâm xã Lieng Sronh hay huyện Đam Rông hoặc tỉnh Lâm Đồng tới nơi này. Con đường duy nhất có thể đến được nơi đây là một hành trình 35km đường nhựa cấp phối từ thị xã Gia Nghĩa tới thị trấn Quảng Sơn thuộc tỉnh Đăk Nông. Đi tiếp 16 km đường đất tới sát bờ sông không tên là đường phân ranh tự nhiên giữa hai tỉnh Đăk Nông và Lâm Đồng. Tiếp tục đi bộ 5km đường mòn dọc theo sông và sau đó phải vượt con sông trên bè mảng tự tạo. Vào mùa khô, hành trình đó mất khoảng nửa ngày. Còn vào mùa mưa, để tới được thị trấn Quảng Sơn thôi cũng mất cả ngày trời. Đặc biệt, khi có mưa lớn thì nơi đây bị cô lập hoàn toàn trong nhiều ngày.
Bản đồ con đường đi đến Tiểu khu 179
521 con người của 97 gia đình Hmong đã sống lẩn khuất ở đây hơn 20 năm qua. Họ sống hoàn toàn tách biệt với xã hội vì không có giấy tờ tùy thân. Quê gốc của những người Hmong này ở các tỉnh phía Bắc Việt Nam. Họ có mặt ở đây sau một hành trình dài từ khi bị chính quyền địa phương tước đoạt giấy tờ tùy thân, bị xua đuổi qua nhiều nơi do quyết tâm giữ đạo Tin Lành của mình.
