- Chọn lọc và tập trung
BPSOS, ngày 20 tháng 5, 2026
Có thể nói năm 2025 tình trạng của người tị nạn ở Thái Lan nói chung tồi tệ đi nhiều vì Hoa Kỳ đình chỉ chương trình tái định cư ti nạn và cắt giảm ngân sách cho Cao Ủy Tị Nạn LHQ, ảnh hưởng dây chuyền làm cho nhiều tổ chức giúp người tị nạn cũng phải cắt giảm hoặc đình chỉ dịch vụ. Hậu quả là người tị nạn bị kẹt dài lâu ở Thái Lan trong cuộc sống cơ cực hơn trước rất nhiều. Riêng người tị nạn Việt Nam còn phải đối mặt nguy cơ bị tấn công xuyên quốc gia bởi chế độ cộng sản ở trong nước với sự tiếp tay của chính phủ Thái Lan.
Các biện pháp đối phó
Tháng 6 năm 2025, CUTN/LHQ công bố việc cắt giảm ngân sách, cắt giảm nhân viên, và cắt giảm sự trợ giúp cho người ti nạn. Lập tức, BPSOS lên kế hoạch đối phó gồm một số biện pháp tạm thời trong khi tiếp tục tìm giải pháp dài lâu cho đồng bào.
Chương trình cấp học bổng
Ngay lập tức, BPSOS phát động chương trình cấp học bổng cho các trẻ em tị nạn để được tiếp tục đến trường. Tính đến nay, các nhà hảo tâm trong cộng đồng Việt ở hải ngoại đã cấp 73 phần học bổng, mỗi phần là 480 Mỹ kim một năm cho mỗi cháu, để trang trải chi phí đồng phục, bút mực, tập vở, và vận chuyển. Ở Thái Lan, ngày tựu trường rơi vào giữa tháng 5.
Hình 1 – 3 cháu tị nạn trong ngày tựu trường
Giãn dân khỏi các nơi lắm rủi ro
Người tị nạn thường sống tập trung nơi các khu xóm nghèo ở ngoại ô Bangkok, nhà cửa chật chội, dễ va chạm với người dân địa phương và hay bị cảnh sát Thái nhòm ngó, bắt bớ.
Cuối năm ngoái, BPSOS lên kế hoạch di chuyển từng nhóm gia đình về vùng quê nơi không khí trong lành, đời sống nhẹ nhàng, và các cháu có không gian chạy nhảy. Nhóm thí diểm 5 gia đình đầu tiên gồm hơn 30 thành viên đã di dời được hơn một tháng.
Chúng tôi chọn những gia đình vốn sống thuận hoà, quây quần với nhau. Các gia đình này đều có giấy phép lao động hợp pháp.
Mục tiêu cho năm 2026 là thí điểm 20 gia đình, khoảng 100 thành viên.
Can thiệp pháp lý
Luật sư thuộc Trung Tâm Bảo Vệ Tị Nạn (Center for Asylum Protection, CAP) tiếp tục hỗ trợ các hồ sơ xin tị nạn, can thiệp với cảnh sát Thái Lan, thăm viếng người bị giam ở các trại giam di trú IDC, mở hồ sơ xin tại ngoại, vận động tái định cư cho một số trường hợp đủ tiêu chuẩn, hỗ trợ thủ tục tái định cư… Các luật sư CAP cũng theo dõi tình trạng an toàn của các gia đình được di dời.
Là một trong 2 tổ chức chuyên bảo vệ pháp lý cho người tị nạn ở Thái Lan, CAP ưu tiên giúp đồng bào tị nạn Việt Nam nhưng cũng giúp một số nhỏ người tị nạn đến từ Pakistan, Tàu, Campuchia… BPSOS kết nối với các tổ chức khác, rành rẽ về ngôn ngữ và văn hóa phù hợp, để giúp thêm số người tị nạn không phải là người Việt.
Trong hơn một năm qua, CAP đã phải thường xuyên cập nhật hồ sơ xin tị nạn của một số đồng bào bị đàn áp xuyên quốc gia mỗi khi có diến tiến mới.
Vận động quốc tế
Để giảm nguy hiểm cho người tị nạn, trong gần 2 năm qua BPSOS vận động quốc tế áp lực chính phủ Thái Lan, vốn hợp tác với hành vi đàn áp xuyên quốc gia của các chế độ độc tài trong khu vực. BPSOS đã nộp nhiều báo cáo với các cơ quan LHQ và các chính quyền dân chủ có ảnh hưởng.
Đầu tháng 11 tới đây sẽ có phiên Kiểm Điểm Định Kỳ Phổ Quát đối với Thái Lan do Hội Đồng Nhân Quyền LHQ thực hiện. BPSOS đã nộp thông tin và đang liên kết với nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế để vận động các chính quyền dân chủ lên tiếng tại sự kiện này. BPSOS sẽ cử người đến Geneva để trực tiếp theo dõi và vận động tại phiên họp.
Mở đường tái định cư
Các biện pháp kể trên mang tính cách giai đoạn. Giải pháp lâu dài gồm có: tái định cư đến một quốc gia thứ ba, định cư tại chỗ, hoặc hồi hương.
Khi Hoa Kỳ ngưng tái định cư người tị nạn, BPSOS đã tìm mở các cánh cửa khác với mục tiêu tái định cư 100 đồng bào tị nạn trong năm 2026. BPSOS tập trung vào 3 cửa ngõ: bảo lãnh tư nhân vào Canada; vận động CUTN/LHQ giới thiệu tái định cư; và định cư theo các chương trình di dân cho những trường hợp đủ điều kiện.
Từ năm 2022, BPSOS đã giúp 31 gia đình lập hồ sơ theo chương trình “nhóm 5 người” bảo lãnh tư nhân của Canada. Đầu năm nay, một gia đình đã lên đường và 2 hồ sơ được chấp thuận, đang thực hiện thủ tục tái định cư. Song song, gần chục gia đình được CUTN/LHQ giới thiệu tái định cư tị nạn với chính phủ Úc, New Zealand và Canada; một người mới đây lên đường đi Úc và một số khác đã hoàn tất thủ tục khám sức khoẻ. BPSOS cũng lập hồ sơ di dân không tị nạn cho 18 gia đình, tổng cộng 83 thành viên.
Trong mấy tháng qua, luật sư CAP đã họp với một số cơ quan hữu trách của chính phủ Thái Lan ở cấp quốc gia và cấp tỉnh để kiến nghị giải pháp định cư tại chỗ cho phép người tị nạn cư trú hợp pháp và được phép đi làm kiếm sống.
Ngoài ra, BPSOS theo dõi tình trạng an nguy của một ít trường hợp đã hồi hương nhằm lên tiếng kịp thời nếu cần thiết.
Kết luận
Số gần 2 nghìn đồng bào xin tị nạn ở Thái Lan giảm dần vì rất ít người mới đến, có lẽ do biên giới Thái Lan – Campuchia bị đóng từ một năm qua. Trong khi đó, số người tái định cư và số người hồi hương, tuy ít, nhưng vẫn có.
Trong số đồng bào đang xin tị nạn, khoảng vài chục trường hợp phải đối mặt với rủi ro cao vì nằm trong tầm ngắm của công an Việt Nam với sự hợp tác của chính quyền Thái Lan. BPSOS dành ưu tiên cao cho số trường hợp này.
Vì các hoạt động bảo vệ người tị nạn hoàn toàn được tài trợ bởi các đóng góp tài chính ân tình của đồng hương, BPSOS không bị ảnh hưởng khi Hoa Kỳ và CUTN/LHQ cắt giảm ngân sách. Tuy nhiên, công việc của BPSOS đa đoan và nặng nề hơn khi nhu cầu của người tị nạn tăng đáng kể so với trước đây.
“Thay mặt đồng bào tị nạn, chúng tôi tri ân các nhà hảo tâm vẫn luôn sát cánh trong bao năm qua,” Ts. Nguyễn Đình Thắng, Tổng Giám Đốc kiêm Chủ Tịch BPSOS, ngỏ lời cảm ơn. “Các đóng góp của quý vị là chiếc phao cuối cùng và duy nhất cho nhiều đồng bào tị nạn.”
Bài liên quan:
[Tị Nạn Thái Lan] Cập nhật chương trình học bổng cho các trẻ em tị nạn ở Thái Lan https://machsongmedia.org/all/vietnam/bao-ve-nguoi-ti-nan/ti-nan-thai-lan-cap-nhat-chuong-trinh-hoc-bong-cho-cac-tre-em-ti-nan-o-thai-lan.html