LTS: Trong bài viết gần đây về tình trạng người tỵ nạn ở Thái Lan và việc Việt Nam gia tăng đàn áp xuyên quốc gia, chúng tôi có nhắc tới trường hợp ông Lê Chí Thành ở Thái Lan. Sau đây là một bài viết đi sâu hơn về vấn đề hộ chiếu.
Nguồn: BPSOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam
Như trang Machsong đã đưa tin, vào ngày 6 tháng 3 năm 2026, ông Lê Chí Thành, một cựu sĩ quan công an Việt Nam trước đây đã bị các cơ quan chức năng Thái Lan thu hồi giấy phép tạm trú và tiến hành bắt giam với lý do “Không có hộ chiếu hợp lệ hoặc giấy tờ được sử dụng thay cho hộ chiếu” theo quy định của pháp luật Thái Lan hiện hành.
Trong quá trình thực hiện các thủ tục nói trên, các cơ quan chức năng đã yêu cầu ông Lê Chí Thành xuất trình hộ chiếu của ông để họ nhận diện và hủy visa đã cấp. Như vậy, có thể xác định được rằng cuốn hộ chiếu Việt Nam được ông Lê Chí Thành sử dụng là cuốn hộ chiếu hợp pháp nhưng đã bị chính quyền Việt Nam hủy giá trị sử dụng.
Hộ chiếu của công dân Việt Nam và cụ thể của ông Lê Chí Thành chỉ bị hủy giá trị sử dụng khi nào?
Theo quy định của luật hiện hành thì có bốn trường hợp hộ chiếu của công dân Việt Nam trong đó có cán bộ công chức sẽ bị hủy giá trị sử dụng bao gồm:
“1. Hủy giá trị sử dụng hộ chiếu còn thời hạn bị mất hoặc đối với trường hợp đã quá 12 tháng kể từ ngày cơ quan chức năng hẹn trả hộ chiếu mà công dân không nhận hộ chiếu và không có thông báo bằng văn bản về lý do chưa nhận.
2. Thu hồi, hủy giá trị sử dụng hộ chiếu của người được thôi quốc tịch, bị tước quốc tịch Việt Nam, bị hủy bỏ quyết định cho nhập quốc tịch Việt Nam.
3. Thu hồi, hủy giá trị sử dụng hộ chiếu ngoại giao, hộ chiếu công vụ còn thời hạn đối với trường hợp không còn thuộc đối tượng được sử dụng.
4. Thu hồi, hủy giá trị sử dụng hộ chiếu đã cấp đối với một số người thuộc trường hợp chưa được cấp giấy tờ xuất nhập cảnh.”(Điều 4, Điều 21 và Điều 27 Văn Bản Hợp Nhất số 29/VBHN-VPQH của Văn Phòng Quốc Hội năm 2023)
Tuy nhiên cuốn hộ chiếu của ông Lê Chí Thành không nằm trong các trường hợp 1 và 3 do trước đó cơ quan chức năng Thái Lan đã từng kiểm tra để cấp giấy tạm trú cho ông. Hộ chiếu của ông Lê Chí Thành cũng không nằm trong trường hợp 2 bởi ông Thành cũng chưa từng bị tước quốc tịch hoặc xin thôi quốc tịch Việt Nam. Như vậy, bằng các lập luận loại trừ, người ta có thể dễ dàng kết luận rằng ông Lê Chí Thành chỉ có thể đã bị chính quyền Việt Nam xếp vào nhóm những người chưa được cấp giấy tờ xuất nhập cảnh để huỷ giá trị sử dụng cuốn hộ chiếu của ông. Theo quy định của Điều 4 và Điều 21 trong Văn Bản Hợp Nhất số 29/VBHN-VPQH năm 2023 thì nhóm những người chưa được cấp giấy tờ xuất nhập cảnh gồm tới 9 đối tượng khác nhau trong đó bao gồm lý do về an ninh và lý do về việc không chấp hành các quy định trong xuất nhập cảnh.
Trả thù và đàn áp xuyên quốc gia
Để làm rõ vấn đề này chúng ta cần tìm hiểu ông Lê Chí Thành là ai.
Ông Lê Chí Thành là một người bất đồng chính kiến ở Việt Nam. Ông vốn là một viên sĩ quan công an của chính quyền Việt Nam công tác trong ngành trại tù. Ngày 31 tháng 7 năm 2020, ông bị tước quân tịch và cho thôi công tác do đã có nhiều hành vi chống lại những hành vi sai trái của lãnh đạo các trại tù đóng tại Bình Thuận và thành phố Hồ Chí Minh. Ngày 14 tháng 4 năm 2021, ông bị cơ quan điều tra công an Thủ Đức, tpHCM bắt và khởi tố tội chống người thi hành công vụ (theo Điều 330 Bộ Luật Hình Sự) từ hành vi ông đã mạnh mẽ phản ứng với các việc làm sai trái của nhóm công an giao thông Thủ Đức, tpHCM. Ngày 14 tháng 1 năm 2022, tòa án Thủ Đức tuyên phạt ông 2 năm tù giam. Ngày 13 tháng 4 năm 2022, tòa phúc thẩm tòa án tpHCM tuyên y án.
Ngày 12 tháng 4 năm 2022, trong khi đang bị buộc đi tù của bản án thứ nhất thì Viện Kiểm Sát Tỉnh Bình Thuận tiếp tục hoàn tất cáo trạng truy tố ông thêm tội Lợi dụng tự do dân chủ xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của nhà nước và của người khác (Điều 331 Bộ Luật Hình Sự). Đây có thể nói là một vụ án mang tính trả thù và hồi tố khi họ tiếp tục dựng lên chuyện cũ rằng trong thời gian công tác tại Trại Giam Hàm Tân, Bình Thuận (Nhà tù Z30D Thủ Đức, một nhà tù lớn nhất Việt Nam và khu vực Đông Nam Á hiện nay) ông đã phạm tội với người bị hại là Giám Thị Trại Giam Lê Bá Thuỵ. Ngày 22 tháng 6 năm 2022, ông bị Tòa Án Huyện Hàm Tân, Bình Thuận xử 3 năm tù về tội nói trên. Tổng hợp hai bản án ông bị tuyên phạt 5 năm tù giam.
Ngày 14 tháng 6 năm 2025, ông Lê Chí Thành được chính quyền Việt Nam tha tù trước thời hạn do tình trạng ông và người mẹ già đều cùng lâm bệnh nặng cần chạy chữa kịp thời. Tuy nhiên, trong gần một năm qua ông tiếp tục là đối tượng bị các cán bộ và chính quyền Việt Nam tìm mọi cách khống chế đời sống tinh thần. Do vậy ông đã quyết định sang Thái Lan làm việc hợp pháp.
Rõ ràng chính phủ Thái đang tiếp tay cho nhà nước Việt Nam đàn áp xuyên quốc gia với người bất đồng chính kiến.
Chính quyền Việt Nam và Thái Lan cùng nhau mập mờ
Trong quá trình kiểm tra giấy tờ để rút lại giấy phép tạm trú và tiến hành bắt giam ông Lê Chí Thành, chính quyền Thái Lan đã sử dụng lực lượng phòng chống tội phạm xuyên quốc gia. Điều đó cho thấy rằng họ đã nhận được văn bản từ chính quyền Việt Nam xác định ông Lê Chí Thành là tội phạm. Nhưng trên văn bản hành chính rút lại giấy phép tạm trú của ông Lê Chí Thành, các cơ quan chức năng Thái Lan đã lờ tịt đi lý do cụ thể nào để họ phải làm vậy. Đây là bằng chứng cho thấy chính quyền Thái Lan đang tự thể hiện họ là một quốc gia không tôn trọng sự thật minh bạch và công bằng.
Về phía chính quyền Việt Nam, theo Điều 31 của Văn Bản Hợp Nhất số 29/VBHN-VPQH năm 2023 thì
“1. Khi có căn cứ xác định người thuộc trường hợp chưa cấp giấy tờ xuất nhập cảnh quy định tại khoản 1 Điều 21 của Luật này, cơ quan cấp hộ chiếu kiểm tra, yêu cầu người đã được cấp hộ chiếu nộp lại hộ chiếu còn thời hạn để hủy giá trị sử dụng.
2. Trường hợp không thu hồi được hộ chiếu còn thời hạn thì cơ quan cấp hộ chiếu thực hiện việc hủy giá trị sử dụng hộ chiếu.”
Như vậy, giả định rằng có căn cứ để đưa ông Lê Chí Thành vào nhóm người xuất cảnh sẽ gây tổn hại đến “an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội của Việt Nam, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân” theo Khoản 5 Điều 4 và Khoản 1 Điều 21 Văn Bản Hợp Nhất số 29/VBHN-VPQH năm 2023 thì họ phải thực hiện một trình tự công khai thông báo cho ông Lê Chí Thành biết việc phải giao nộp lại hộ chiếu để hủy giá trị sử dụng. Chỉ khi ông Lê Chí Thành được thông báo nhưng không chịu giao nộp lại hộ chiếu thì chính quyền Việt Nam mới được quyền tự động hủy và báo cho các quốc gia liên quan biết. Ngoài ra, chính quyền Việt Nam cũng phải thông báo cho ông Lê Chí Thành biết lý do nào đã cho phép ai đưa ra quyết định tuyên bố ông là người gây ra sự tổn hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội của Việt Nam, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân. Đồng thời, theo Luật Khiếu Nại, họ vẫn phải chờ một quy trình cho phép ông Lê Chí Thành thực hiện hành động về quyền khiếu nại.
Có quá nhiều điều trái luật và không minh bạch trong quá trình chính quyền hai quốc gia Việt Nam và Thái Lan phối hợp cùng nhau tấn công ông Lê Chí Thành. Họ đang cùng nhau trả thù và đàn áp xuyên quốc gia đối với những người bất đồng chính kiến hay còn gì nữa, chúng tôi để bạn đọc tự kết luận.