- Vì đâu nên nỗi?
Ts. Nguyễn Đình Thắng
Ngày 26 tháng 5, 2026
Theo nghiên cứu của BS. Tayson DeLengocky, tác giả của nhiều bài viết nghiên cứu có giá trị về Sư Minh Tuệ trên trang Buddhistdoor Global, số tiền đóng góp cho Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam (GHPGVN) đã giảm từ 135 triệu USD năm 2024 xuống còn 82.3 triệu USD năm 2025. Nghĩa là giảm 52.7 triệu USD, tương đương 39%, so với năm trước.
Cũng theo Bs. DeLengoky, Phật tử đã chuyển cách đóng góp: trực tiếp cho các cá nhân và nhóm làm từ thiện mà họ tin tưởng thay vì cho tổ chức Phật Giáo nhà nước.
Điều gì gây nên sự thay đổi?
Theo tôi, có 2 yếu tố cộng hưởng.
Hình 1 – Thống kê thu nhập của GHPGVN, nguồn: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6750739
Lộ chân tướng là công cụ đàn áp tôn giáo
Tháng 9 năm 2024, Uỷ Hội Hoa Kỳ về Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế (US Commission on International Religious Freedom, USCIRF) công bố tài liệu nghiên cứu về 6 tổ chức do nhà nước điều khiển làm công cụ kiểm soát và đàn áp tôn giáo, trong đó có GHPGVN do nhà nước dàn dựng lên năm 1981. Cũng trong năm này, nhà nước xóa sổ Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.
BPSOS và nhóm Tinh Thần Đoàn Kết Phật Giáo đã hỗ trợ cuộc nghiên cứu của USCIRF, dịch tài liệu sang tiếng Việt, và tổ chức họp báo để phổ biến tài liệu này. Với tầm ảnh hưởng và uy tín quốc tế, việc USCIRF lên tiếng ngày càng giúp cho người Việt ở trong nước và ở hải ngoại nhìn rõ thực chất nguỵ tôn giáo của giáo hội Phật Giáo nhà nước. Tại cuộc đối thoại nhân quyền với Hoa Kỳ ở Hà Nội tháng 1 năm 2025, phía Việt Nam bộc lộ sự bất bình về tài liệu này.
Lộ thực chất giả tu
Tuy nhiên, yếu tố bước ngoặt có lẽ chính là do GHPGVN đã tự làm lộ chân tướng khi tấn công Sư Minh Tuệ. Ngày 16 tháng 5, 2024, Ông Thích Đức Thiện đặt bút ký thông cáo của tổ chức này về “người được mạng xã hội gọi là ‘Sư Thích Minh Tuệ’ không phải là tu sỹ Phật Giáo”.
Sau khi kê khai năm sinh, nguyên quán, lai lịch của Ông Lê Anh Tú, người có pháp danh Minh Tuệ, na ná như văn bản tố giác tội phạm, thông cáo viết tiếp: “Ban Thường trực Hội đồng Trị sự đề nghị Ban Trị sự GHPGVN các tỉnh, thành phố có thông báo tới đông đảo Phật tử và Nhân dân được biết để không ngộ nhận ông Lê Anh Tú là nhà sư; liên hệ với chính quyền địa phương có biện pháp ngăn chặn hành vi sử dụng mạng xã hội tạo làn sóng dư luận xúc phạm Giáo hội Phật giáo Việt Nam.”
Không ngưng ở đó, GHPGVN đã kỷ luật Sư Thích Minh Đạo, là người của chính họ, khi vị này lên tiếng ủng hộ Sư Minh Tuệ.
Hình 2 – Ông Thích Đức Thiện, từ trang: https://soha.vn/thuong-toa-thich-duc-thien-noi-gi-ve-viec-bo-hanh-tu-nam-ra-bac-cua-su-thich-minh-tue-19824051617385962.htm
Tháng 10 trước đó, Ông Thích Đức Thiện được Ông Vũ Chiến Thắng, Thứ Trưởng Bộ Nội Vụ kiêm Trưởng Ban Tôn Giáo Chính Phủ, cho vào phái đoàn liên ngành và chức sắc tôn giáo đến Hoa Kỳ vận động Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ gỡ Việt Nam ra khỏi Danh Sách Theo Dõi Đặc Biệt (Special Watch List, SWL) vì đàn áp tôn giáo một cách nghiêm trọng và có hệ thống. Các chức sắc được chọn tháp tùng đóng vai cò mồi nói tốt cho chế độ, rằng ở Việt Nam có tự do tôn giáo. Ông Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự GHPGVN, đã nổi bật trong vai trò.
Tổ chức này đã phải hành động gấp rút và triệt để vì Phật tử bắt đầu so sánh sự đơn giản, thuần khiết của Sư Minh Tuệ với hình ảnh kệch cỡm và cuộc sống xa hoa của các thành viên GHPGVN như Ông Thích Đức Thiện. Nào ngờ, phản ứng từ quần chúng ngày thêm bất lợi.
Nhà nước bèn thả Sư Minh Tuệ sang Lào, nghĩ rằng sẽ giảm ảnh hưởng quần chúng trong nước. Ai dè, Sư Minh Tuệ lên đường hành hương đến Ấn Độ, ngày càng đông người nhập đoàn và tiếp tục thu hút sự quan tâm và theo dõi của quần chúng trong nước và ở hải ngoại.
Ông Thích Nhật Từ ra tay, nguỵ tạo văn thư của Văn Phòng Phật Giáo Quốc Gia Thái Lan vu khống đoàn của Sư Minh Tuệ lừa đảo các sư Thái Lan. Mục đích là gây phản cảm trong dự luận ở các quốc gia mà đoàn đi qua để rồi kêu gọi chính phủ của các quốc gia này tống xuất đoàn của Sư Minh Tuệ. Nhưng phản ứng quần chúng ngày thêm bất lợi cho Ông Thích Nhật Từ. Ông Thích Huệ Thuận đã thay thế để tấn công Sư Minh Tuệ ở Nepal, dùng lại tài liệu nguỵ tạo của Ông Thích Nhật Từ.
Chân tướng giả tu của họ càng lộ rõ vì người tu hành không ai trí trá như vậy.
Tác động cộng hưởng
Vì ảnh hưởng đến thu nhập, tổ chức GHPGVN đã tung chiêu tấn công Sư Minh Tuệ và các vị đồng hành. Hành vi này càng khẳng định kết luận của tài liệu nghiên cứu của USCIRF: GHPGVN thực chất là tổ chức nguỵ tôn giáo do đảng và nhà nước cộng sản dựng lên nhằm kiểm soát và không chế mọi sinh hoạt của Phật giáo ở Việt Nam ; họ sẵn sàng trấn áp, hãm hại những ai có tinh thần độc lập với họ — trước đó là Thiền Am Bên Bờ Vũ Trụ và bây giờ là Sư Minh Tuệ.
Khi chân tướng của họ càng được làm rõ, tiền cúng dường từ các Phật tử chân chính và các nhà hảo tâm càng giảm. Theo đà ấy, thu nhập trong năm 2026 có lẽ sẽ tiếp tục rơi.
Bài liên quan:
Bản dịch tiếng Việt tài liệu nghiên cứu của USCIRF: https://machsongmedia.org/all/vietnam/nhan-quyen/cac-tro-cu-dan-ap-ton-giao-o-viet-nam-phan-5-giao-hoi-phat-giao-viet-na.html
Hiện tượng Thích Minh Tuệ và Giáo Hội Phật Giáo nhà nước
https://machsongmedia.org/all/vietnam/nhan-quyen/hien-tuong-thich-minh-tue-va-giao-hoi-phat-giao-nha-nuoc.html
Quốc tế vào cuộc về vụ Ông Thích Nhật Từ vu khống đoàn của Sư Minh Tuệ ở Sri Lanka
https://machsongmedia.org/all/vietnam/nhan-quyen/quoc-te-vao-cuoc-ve-vu-ong-thich-nhat-tu-vu-khong-doan-cua-su-minh-tue-o-sri-lanka.html
Họp báo về tài liệu của USCIRF về các tổ chức tôn giáo bị nhà nước điều khiển https://machsongmedia.org/all/vietnam/nhan-quyen/hop-bao-ve-tai-lieu-cua-uscirf-ve-cac-to-chuc-ton-giao-bi-nha-nuoc-dieu-khien.html
Báo cáo gửi Báo Cáo Viên Đặc Biệt của LHQ về Tự Do Tôn Giáo hay Niềm Tin về tổ chức nguỵ tôn giáo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam: https://dvov.org/wp-content/uploads/2025/04/Recommendations-to-UNSR-FORB-June-2024.pdf
Lập hồ sơ về một số tăng sĩ Giáo hội Phật giáo Việt Nam: https://machsongmedia.org/vietnam/quyenconnguoi/2231-lap-ho-so-ve-mot-so-tang-si-giao-hoi-phat-giao-viet-nam.html
Làm thế nào để thanh tẩy Giáo hội Phật giáo Việt Nam?
https://machsongmedia.org/vietnam/quyenconnguoi/2177-lam-the-nao-de-thanh-tay-giao-hoi-phat-giao-viet-nam.html
Giáo hội Phật giáo Việt Nam trở thành công cụ khống chế Phật giáo như thế nào?
https://machsongmedia.org/vietnam/quyenconnguoi/2145-giao-hoi-phat-giao-viet-nam-tro-thanh-cong-cu-khong-che-phat-giao-nhu-the-nao.html
Thích Nhật Từ: Kẻ gây chia rẽ, hận thù
https://machsongmedia.org/vietnam/quyenconnguoi/2279-thich-nhat-tu-ke-gay-chia-re-han-thu-3.html