Xã Hội Dân Sự & Dân Chủ

• Kiểm điểm UPR và kiểm điểm theo công ước là sân chơi với luật chơi công bằng

Ngày 3 tháng 2, 2019

Ts. Nguyễn Đình Thắng

http://machsongmedia.com

Kiểm điểm UPR là 1 trong 8 cuộc kiểm điểm về nhân quyền của LHQ mà Việt Nam, trên nguyên tắc, phải trải qua mỗi 5 năm. Các cuộc kiểm điểm của LHQ là cơ hội để người dân ở các quốc gia độc tài đòi hỏi chính phủ của họ giải trình về các vi phạm nhân quyền. Qua đó, người dân tăng dần bản lĩnh, kỹ năng, kinh nghiệm và thế quốc tế để ngày càng kềm chế một cách hiệu quả sự lạm dụng quyền lực của chính phủ. Đấy công dụng đích thực và quan trọng của các cuộc kiểm điểm của LHQ.

Nhưng công dụng này chỉ được phát huy khi chính người dân nhập cuộc, sử dụng mỗi cuộc kiểm điểm như một sân đấu nơi mình vừa so tài vừa trau luyện công lực thay vì xem nó như một sân khấu mà mình là khán giả đứng ngoài cổ võ. Tiếc là đối với cuộc kiểm điểm UPR Việt Nam vừa rồi, nhiều người Việt ở trong và ngoài nước đã chọn làm khán giả; đó đây lại còn có sự thổi phồng UPR lên thành yếu tố “trời giáng” lên chế độ. Nhưng “bóng xì hơi”, ảo vọng ban đầu nhường chỗ cho tâm lý hụt hẫng. Giờ đây chẳng còn ai nói đến UPR nữa. Cộng đồng mạng xã hội đã xoay qua những chuyện thời thịnh khác.

Tôi mong rằng bài viết này sẽ giúp những ai thực sự muốn góp phần thay đổi đất nước nhận định đúng đắn về thủ tục kiểm điểm định kỳ của LHQ, trau luyện kỹ năng khai dụng nó và bước vào sân đấu.

Uỷ Ban LHQ kiểm điểm Việt Nam về tình trạng tra tấn, ngày 14/11/2018 (ảnh BPSOS)

Đọc tiếp

Hơn một tuần nữa, vào ngày 22/1/2019, đề tài nhân quyền Việt Nam sẽ được thảo luận sôi động trong chương trình nghị sự tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở Geneva, dưới tên gọi Kiểm điểm Định kỳ Phổ quát.

Kiểm điểm Định kỳ Phổ quát (Universal Periodic Review), gọi tắt là UPR, là một thuật ngữ không quá xa lạ đối với Việt Nam trong những năm gần đây, dùng để đánh giá tổng quát tình trạng nhân quyền của tất cả quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc, theo định kỳ 4.5 năm/lần đối với mỗi một quốc gia.

Với thể thức vận hành đó, Cựu tổng thư ký LHQ Ban Ki-moon từng nhận xét UPR là một cơ chế “có tiềm lực để quảng bá và bảo vệ nhân quyền tại những góc cạnh tối tăm nhất trên thế giới.”

Cơ chế UPR được Hội Đồng Nhân Quyền LHQ đề ra để đối phó với 2 khiếm khuyết lớn của các cuộc kiểm điểm định kỳ theo công ước do Uỷ Ban Nhân Quyền LHQ vẫn thực hiện. Khiếm khuyết thứ nhất là, một quốc gia ký công ước nào thì mới phải qua cuộc kiểm điểm về thực thi công ước đó; do đó để tránh bị kiểm điểm, nhiều quốc gia đã không ký một số công ước LHQ về nhân quyền. Khiếm khuyết thứ hai là, một quốc gia dù đã ký công ước thì vẫn có thể “chai mặt” không tham gia kiểm điểm. Chẳng hạn, gần đây nhất Việt Nam đã bỏ qua 2 kỳ kiểm điểm, tổng cộng 10 năm, về thực thi Công ước Quốc tế về Quyền dân sự và chính trị.

Đọc tiếp

(Bài này được đang tại trang Facebook BPSOS- Đề Án Dân Quyền Việt Nam ngày 7 tháng 1, 2019).

Trong bài viết trước, chúng tôi có nêu nên hai vấn đề cốt lõi của vụ việc đó là:

(1) Quyết định của Bộ tư pháp trong trường hợp này có phải là một quyết định hành chính không?

(2) Toà án Việt Nam có thực sự độc lập trong hoạt động xét xử không?

Trong khi vấn đề thứ hai chưa có ai phân tích, đưa ra thêm ý kiến thì vấn đề thứ nhất đang là đề tài bàn luận sôi nổi ở Việt Nam. Luồng ý kiến thứ nhất khẳng định Quyết định của Bộ Tư pháp phải được xác định là quyết định hành chính. Khá nhiều luật sư, luật gia đã viết bài phân tích và khẳng định điều này. Luật sư Hà Huy Sơn nhận xét và đặt câu hỏi: “Bộ Tư pháp là cơ quan thuộc Chính phủ. Ông Bộ trưởng Bộ Tư pháp là thành viên Chính phủ. Vậy quyết định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp không phải là quyết định hành chính thì là gì?” Luồng ý kiến thứ hai, tập trung ở một số vị luật sư đang còn hành nghề. Không thấy họ lên tiếng phân tích và đưa ra ý kiến riêng mình khẳng định đúng sai mà tập trung vào việc xin nhà nước làm rõ, xin nhà nước hướng dẫn vì vấn đề quá mới chưa có tiền lệ. Não trạng này cũng khá giống với câu chuyện cách đây vài năm khi một tử tù xin được kết hôn khiến cho các nhà hành pháp và cả một số luật sư lại phải xin nhà nước làm rõ, hướng dẫn. Theo chúng tôi luật pháp là luật pháp, nếu đã có luật rồi thì cứ thế mà áp dụng không thể đặt ra chuyện mới quá, chưa có tiền lệ được khi mọi thứ đã được luật dự liệu và quy định thành điều khoản rõ ràng? Việc cần hướng dẫn chỉ đặt ra khi điều gì đó chưa từng có trong luật và nó vẫn chỉ hướng dẫn đối với cán bộ công chức mà thôi. Còn với người dân thì nguyên tắc rõ ràng phải được áp dụng đó là điều gì luật không cấm thì người dân hoàn toàn có quyền được làm.

Tuy nhiên trong bài viết này chúng tôi xin đưa ra một tình tiết mà không cần phải tranh luận, giải thích, cũng không cần phải xin ai mà dứt khoát chỉ có một thái độ đòi cán bộ công quyền Việt Nam phải thực hiện cho nghiêm túc đó là xem xét và giải quyết bất cứ một vấn đề gì, các bên cũng phải đối mặt với thời hiệu và thời hạn đã được luật định.

Thông báo trả lại đơn khởi kiện (nguồn FB Võ An Đôn)

Đọc tiếp

(Bài này được đăng trên trang Facebook của BPSOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam ngày 3 tháng 1, 2019)

BỘ TƯ PHÁP VIỆT NAM KHÔNG PHẢI LÀ CƠ QUAN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA?

Đó là khẳng định gián tiếp của Toà án nhân dân tỉnh Phú Yên thông qua phán quyết của ông Thẩm phán Lương Quang với đơn khởi kiện hành chính của ông Võ An Đôn. Câu chuyện như thế nào, chúng ta hãy cùng Đề Án Dân Quyền Việt Nam phân tích và bình luận để thấy rõ tình trạng vi phạm pháp luật của các công chức Việt Nam cũng như thái độ của chúng ta để giải quyết nó.

Tháng 11 năm 2017, ông Võ An Đôn, một luật sư ở Việt Nam, bị Đoàn luật sư tỉnh Phú Yên ra quyết định kỷ luật số 01/QĐKL-ĐLS với hình thức xoá tên trong danh sách luật sư đoàn.

Không đồng ý với quyết định này, ông Võ An Đôn đã khiếu nại tới Liên đoàn luật sư Việt Nam. Phải tới tận cuối tháng 5 năm 2018, Liên đoàn luật sư Việt Nam mới ra quyết định số 50/QĐ-BTV với nội dung không chấp nhận đơn khiếu nại của ông Võ An Đôn và giữ nguyên quyết định kỷ luật của Đoàn luật sư tỉnh Phú Yên.

Không đồng ý với quyết định của Liên đoàn luật sư Việt Nam, ngay lập tức ông Võ An Đôn đã gửi đơn khiếu nại tới Bộ Tư pháp về hai quyết định nói trên. Nhưng cũng như Liên đoàn luật sư Việt Nam, phải mất 6 tháng sau tức cuối tháng 11 năm 2018, Bộ Tư pháp Việt Nam mới cho Bộ trưởng Lê Thăng Long, ký quyết định số 2797/QĐ-BTP không chấp nhận khiếu nại của ông Võ An Đôn và giữ nguyên các quyết định của Đoàn luật sư Phú Yên, Liên đoàn luật sư Việt Nam.

Luật sư Võ An Đôn (từ trang Facebook của LS).

Đọc tiếp

• Năm 2019: Mốc điểm giữa của chặng đường còn lại để đưa Việt Nam đến dân chủ

Ngày 1 tháng 1 năm 2019

http://machsongmedia.com

Thưa quý ân nhân và thân hữu,

Hôm nay là ngày đầu của một năm mới; thay mặt cho toàn thể thành viên và Hội Đồng Quản Trị của tổ chức BPSOS, tôi kính chúc quý ân nhân và thân hữu cũng như quý đồng bào ở trong và ngoài nước sẽ đạt ý nguyện của mình trong đời sống riêng và cho đất nước.

Năm 2019 sẽ là mốc điểm giữa trên chặng đường 5 năm (2017 – 2021) của chúng tôi để xây dựng một lực lượng người dân đủ mạnh và đủ rộng để đưa Việt Nam từ độc tài đến dân chủ trong hoà bình, ổn định và bền vững. Các mục tiêu chính cho năm nay của chúng tôi sẽ là:

(1)    Hỗ trợ thêm 50 cộng đồng người dân ở trong nước tự tổ chức để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mọi người dân trong cộng đồng mình;

(2)    Hỗ trợ 5 tổ chức xã hội dân sự ở trong nước phát triển năng lực chuyên sâu về các lĩnh vực nhân quyền đặc thù như quyền phụ nữ, quyền trẻ em, quyền tự do tôn giáo, quyền không bị tra tấn…;

(3)    Đào tạo và huấn luyện thêm 500 người bảo vệ nhân quyền ở Việt Nam, phần lớn là thành viên của các cộng đồng và tổ chức kể trên, về khả năng báo cáo vi phạm, đóng góp cho các cuộc kiểm điểm của LHQ đối với Việt Nam, và sử dụng luật Việt Nam và luật quốc tế để đẩy lùi các vi phạm nhân quyền;

Đọc tiếp