- Hành trình đến dân chủ là do chính chúng ta định đoạt
Ts. Nguyễn Đình Thắng
Ngày 5 tháng 8, 2018
Lời mào đầu: Trong 20 năm qua, BPSOS đã khởi xướng nhiều chương trình, nhiều đề án đa dạng. Tất cả các chương trình và đề án này thực chất đều phục vụ cho một sách lược lớn và trường kỳ: dân chủ hoá Việt Nam. Bài viết dưới đây trình bày sách lược lớn làm bối cảnh cho các chương trình và đề án của BPSOS.
Mục đích của dân chủ hoá không chỉ là xoá bỏ độc tài mà, quan trọng hơn, là xây dựng một nền dân chủ trường tồn bất luận thế lực nào cầm quyền. Trong hoàn cảnh đất nước hiện nay, việc này đòi hỏi cùng lúc một sách lược đủ lớn để làm nghiêng hẳn cán cân lực và thế về phía người dân và các việc đủ nhỏ để nhiều người dễ dàng tự mình bắt tay thực hiện.
Sách lược lớn
Dân chủ và độc tài là sự thể hiện mối tương quan về lực và thế giữa người dân và chính quyền. Dân chủ là trạng thái người dân đủ lực và thế để kiểm soát chính quyền, thậm chí thay đổi thể chế. Độc tài là trạng thái ngược lại: chính quyền kiểm soát và khống chế người dân nhờ vào thế lực áp đảo. Muốn chuyển từ độc tài sang dân chủ thì phải tăng dần lực và thế cho đại khối người dân, đồng thời giảm dần lực và thế của chính quyền. Không có cách nào khác hơn.
Lực là yếu tố nội tại của một nhóm người. Có 2 bước để tăng lực: tăng quy củ tổ chức, rồi tăng quy mô hoạt động. Quy củ giúp nhóm người lỏng lẻo trở thành một định chế chặt chẽ, như đất sét mềm được nung thành viên gạch rắn. Quy mô nói lên tầm vóc ảnh hưởng của nhóm lên xã hội.
Thế là sự vận dụng các yếu tố ngoại tại để dùng ít lực đi mà vẫn đạt kết quả mong muốn. Có 2 cách để tạo thế: chọn sân chơi để chiếm thế thượng phong và liên kết để tạo thế “bứt mây động rừng”. Sân chơi càng thuận lợi và mạng lưới liên kết càng rộng và chặt thì thế càng tăng.
Sau 7 năm xây dựng cơ sở ở hải ngoại và 5 năm thử nghiệm một số công thức, năm 2010 BPSOS công bố sách lược 10 năm dân chủ hoá Việt Nam qua sách “Thông Điệp Hy Vọng và Trách Nhiệm: 10 năm để chuyển biến cộng đồng và thay đổi đất nước”. Sách lược lớn và trường kỳ này gồm 2 giai đoạn, mỗi giai đoạn 5 năm: (1) chuyển sân chơi để nắm thế thượng phong và (2) chuyển tương quan lực và thế giữa người dân và chế độ.

