Đòi bồi thường tài sản: Khi nào chính quyền Hoa Kỳ can thiệp?

19 tháng 9 năm 2017

  • Hoa Kỳ đã can thiệp cho 660,000 công dân bị cưỡng đoạt tài sản ở 43 quốc gia

  • Các loại hồ sơ của người Mỹ gốc Việt có thể được chính quyền Hoa Kỳ can thiệp

Ts. Nguyễn Đình Thắng

Ngày 19 tháng 9, 2017

http://machsongmedia.com

Khi công dân Mỹ bị một chính quyền ngoại quốc cưỡng đoạt tài sản, họ có thể được Uỷ Hội FCSC can thiệp nếu có yêu cầu của Ngoại Trưởng hoặc Quốc Hội Hoa Kỳ. FCSC là viết tắt của Foreign Claims Settlement Commission, tạm dịch là Uỷ Hội Giải Quyết Các Đòi Hỏi Bồi Thường Ngoại Quốc, đặt dưới Bộ Tư Pháp. Uỷ Hội FCSC chỉ giải quyết các trường hợp đã là công dân Hoa Kỳ vào thời điểm tài sản bị cưỡng đoạt. Đến nay họ đã giải quyết 660,000 hồ sơ của công dân Mỹ đòi hỏi 43 quốc gia, trong đó có Việt Nam, bồi thường tài sản.

Theo nghiên cứu của chúng tôi, ít ra vài chục nghìn và có thể lên đến cả trăm nghìn hồ sơ của người Mỹ gốc Việt nằm trong phạm vi giải quyết của Uỷ Hội FCSC. Các hồ sơ này thuộc 3 thành phần sau đây.

Thành phần 1: Nhà, đất bị cưỡng chế theo Luật Đất 2003

Luật Đất 2003 cho phép chính quyền cưỡng chế đất của dân. Khi thực hiện cưỡng chế, các chính quyền địa phương hay tỉnh thành đã xâm phạm tài sản của công dân Hoa Kỳ. Lấy Giáo Xứ Cồn Dầu làm ví dụ. Năm 2010 chính quyền thành phố Đà Nẵng ra lệnh cưỡng chế toàn bộ 110 mẫu đất của xứ đạo Công Giáo này; họ không ngờ là ít ra 20 trường hợp công dân Mỹ có tài sản trong vùng bị cưỡng chế, được phân loại như sau:

(a)     Khi bỏ nước ra đi, họ để lại nhà, đất cho thân nhân sử dụng, nhưng chưa bao giờ chuyển giao quyền sở hữu; họ đã trở thành công dân Mỹ trước năm 2010;

(b)    Họ sống ở Mỹ và có quốc tịch Mỹ từ lâu, và đã thừa kế nhà đất ở Cồn Dầu khi cha mẹ qua đời.

Cồn Dầu không là ngoại lệ; chắc chắn nhiều vùng đất bị cưỡng chế khác cũng có tài sản của công dân Hoa Kỳ lọt ở trong đó.

Một căn nhà của công dân Mỹ trong phạm vi thẩm quyền giải quyết của Uỷ Hội FCSC (ảnh BPSOS)

Đọc tiếp

Công dân Mỹ gốc Việt đòi tài sản: thể thức phán quyết hành chính

11 tháng 9 năm 2017

  • Những thường hợp thành công tạo tiền lệ

 Ts. Nguyễn Đình Thắng

 Ngày 10 tháng 9, 2017

 http://machsongmedia.com

Quyền sở hữu tài sản thuộc Điều 17 trong Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền mà mọi quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc đều phải tôn trọng và bảo vệ. Trong thực tế các chế độ độc tài thường xâm phạm quyền này của người dân và quốc tế ít khi can thiệp nếu là chuyện nội bộ trong một quốc gia. Tuy nhiên khi một chính quyền cưỡng đoạt tài sản của công dân một quốc gia khác thì đồng nghĩa vi phạm lợi ích của quốc gia ấy.

Hơn bất kỳ quốc gia nào, Hoa Kỳ bảo vệ mạnh mẽ quyền sở hữu tài sản của công dân khi bị một quốc gia khác xâm phạm. Theo chúng tôi ước lượng, có khoảng 20 nghìn hồ sơ công dân Mỹ gốc Việt có tài sản bị chính quyền Việt Nam cưỡng đoạt từ năm 1975 đến giờ. Qua chương trình “đòi tài sản”, BPSOS khai thác luật và hệ thống chính trị của Hoa Kỳ để đòi chính quyền Việt Nam bồi thường. Chương trình này gồm 3 mũi nhọn chính.

Mũi nhọn thứ 1 là kiện ra toà tiểu bang hay liên bang Hoa Kỳ. Nó có một số ưu điểm cũng như một số khó khăn. Khoảng 20%, tức khoảng 4 nghìn, hồ sơ phù hợp cho con đường kiện ra toà, theo sự phỏng đoán của chúng tôi dựa trên số hồ sơ mà chúng tôi đang có trong tay.

Mũi nhọn thứ 2 dùng thể thức phán quyết hành chính do Quốc Hội Hoa Kỳ ấn định. Theo phỏng đoán của chúng tôi, khoảng 30% đến 50%, tức khoảng 6 đến 10 nghìn, hồ sơ của người Mỹ gốc Việt có thể phù hợp cho mũi nhọn thứ 2 này.

Bộ Tư Pháp, nơi đặt Uỷ Hội FCSC chuyên giải quyết các đòi hỏi bồi thường của công dân Hoa Kỳ

Đọc tiếp

Đòi bồi thường tài sản bị cưỡng đoạt: Người ở trong nước có thể tiếp tay

5 tháng 9 năm 2017

  • 2 cách tiếp tay: phổ biến thông tin và truy tìm hồ sơ

Ts. Nguyễn Đình Thắng

Ngày 4 tháng 9, 2017

http://machsongmedia.com

Chương trình Đòi Tài Sản của BPSOS có 2 mục tiêu:

(1) Đòi bồi thường tài sản mà chính quyền Việt Nam đã cưỡng đoạt của công dân Mỹ;

(2) Đẩy lùi nạn cưỡng chế đất đai đang gây nên thảm cảnh “dân oan” ở Việt Nam.

Mọi người Việt ở trong và ngoài nước đều có thể tiếp tay cho cả 2 mục tiêu trên bằng cách phổ biến rộng rãi thông tin về Chương Trình Đòi Tài Sản để nhiều người cùng biết và hiểu, và ngay trước mắt giúp chúng tôi truy tìm 3 loại hồ sơ sau đây.

Loại hồ sơ đòn bẩy

Con đường kiện một chính quyền ngoại quốc ra toà Hoa Kỳ có những ưu điểm nhưng cũng có một số điểm bất lợi: (1) vụ kiện có thể kéo dài cả chục năm; (2) tốn kém nhiều; (3) dù thắng kiện thì việc truy thu tiền bồi thường sẽ không đơn giản nếu chính quyền thua kiện không hợp tác. Một chiến lược thường dùng trong vấn đề kiện tụng là leo thang tiềm năng rủi ro thiệt hại cho đến khi đối phương chấp nhận giải quyết ngoài toà.

Để áp dụng chiến lược đó, chúng tôi cần sự tiếp tay của đồng bào trong và ngoài nước để truy tìm một loại hồ sơ đặc biệt: nhà, đất của công dân Hoa Kỳ bị cưỡng đoạt và hiện do một công ty Hoa Kỳ sử dụng. Chúng tôi sẽ kéo công ty ấy vào vụ kiện, và điều này sẽ đơn giản hoá vụ kiện rất nhiều vì công dân Hoa Kỳ kiện công ty Hoa Kỳ tại toà án Hoa Kỳ theo luật Hoa Kỳ. Tuy không lý tưởng bằng, một công ty không phải của Hoa Kỳ nhưng có cơ sở hoạt động ở Hoa Kỳ cũng có thể dùng được.

Căn bản pháp lý để kéo công ty ấy vào vụ kiện vì, khi công dân Hoa Kỳ là sở hữu chủ của bất động sản ở Việt Nam, có thể lập luận rằng lẽ ra công ty phải trả tiền thuê nhà cho họ, chứ không phải cho đối tác ở Việt Nam. Đối tác này có thể là một đơn vị chính quyền hoặc là tư nhân đang nắm quyền sở hữu sau nhiều đợt truyền tay tài sản bị chính quyền cưỡng đạt.

Trong suốt thời gian vụ kiện diễn tiến, nguyên đơn có thể yêu cầu toà án ra phán quyết tạm thời là công ty ấy không phải ngưng mọi hoạt động trong phạm vi tài sản đang tranh chấp và tạm thời nộp tiền thuê hàng tháng vào tín quỹ do toà kiểm soát. Điều này sẽ gây xáo trộn về hợp đồng thuê giữa công ty và đối tác ở Việt Nam. Nếu đó lại là một công ty tầm cỡ như Sheraton, Marriott, Intel, Nike, Samsung, McDonald, Starbucks, Bank of America, HSBC… thì sự xáo trộn đó sẽ tạo rúng động trong toàn thể cộng đồng các công ty và các nhà đầu tư Hoa Kỳ và quốc tế về rủi ro bị dính vào các vụ kiện vừa ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh, vừa tai hại đến uy tín. Khi ấy, có nhiều triển vọng chính họ sẽ áp lực chính quyền Việt Nam giải quyết vụ kiện chóng vánh ngoài toà, nghĩa là họ sẽ đóng vai trò đòn bẩy.

Trong số khoảng 100 hồ sơ chúng tôi đang có trong tay, có ít ra 1 trường hợp như trên, nhưng chưa vừa ý và chưa đủ. Chúng tôi cần khoảng chục trường hợp, và lẫn trong đó là những trường hợp liên quanđến các công ty tầm cỡ của Hoa Kỳ.

Các trường hợp như vậy chắc chắn là có, và có nhiều nữa là đằng khác. Trong những năm qua nhiều tỉnh thành ở Việt Nam đã chào mời các công ty Hoa Kỳ và quốc tế. Chẳng hạn, hãng Intel mở công xưởng ở Saigon Hi-tech Park (Quận 9, Sài Gòn), Nike ở Tân Bình, Samsung ở Bắc Ninh và Thái Nguyên… Đó là chưa kể hàng loạt các ngân hàng, khách sạn, quán ăn của Hoa Kỳ đã mở ra ở Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Sàigòn, v.v.

Trở ngại hiện nay là phần lớn chủ nhân của các tài sản ấy cũng không biết là hiện nay nhà, đất của họ đang do ai sử dụng và cho việc gì. Và cũng có thể có người biết nhưng lại chưa nhận được thông tin về Chương Trình Đòi Tài Sản của BPSOS.

Để tăng xác suất tìm ra loại hồ sơ đặc biệt này, chúng tôi cần sự tiếp tay của người Việt ở trong nước. Rất có thể có người ở Việt Nam biết trường hợp của thân nhân hay láng giềng trước đây mà hiện giờ ở Mỹ và nhà, đất để lại đang do một công ty Hoa Kỳ sử dụng. Tuy không đến nỗi như mò kim đáy biển, việc truy tìm loại hồ sơ đặc biệt này cần thật nhiều tai, mắt ở khắp nơi.

Trích từ bộ hồ sơ 400 trang về quyền sở hữu đất từ năm 1939 của các gia đình thuộc Giáo Xứ Cồn Dầu, trong đó có tài sản của công dân Hoa Kỳ đã bị chính quyền Đà Nẵng cưỡng đoạt

Đọc tiếp

Đòi bồi thường tài sản bị cưỡng đoạt: Thế kẹt của chính quyền khi bị kiện (Bài 2)

1 tháng 9 năm 2017

  • Vụ kiện ở American Samoa: Việt Nam thua vì không ra toà

  • Vụ kiện Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ: lên đến Tối Cao Pháp Viện

Ts. Nguyễn Đình Thắng

Ngày 1 tháng 9, 2017

http://machsongmedia.com

Ai yêu hội hoạ đều biết đến các bức tranh của danh hoạ Gustav Klimt, nhưng có thể họ không biết về những chi tiết ly kỳ ở đằng sau: một cụ bà 83 tuổi, gốc Do Thái tị nạn ở Hoa Kỳ, đã dùng luật Hoa Kỳ để đòi công lý và chiến thắng. Chính quyền Áo đã phải trả các bức tranh mà từ lâu họ xem đương nhiên là tài sản quốc gia cho nguyên đơn, Bà Maria Altmann.

Tôi dùng vụ kiện nổi tiếng Altmann v. Austria để minh hoạ ứng dụng của Luật FSIA, trước hết và trên hết là để làm cho bài viết đỡ nhàm chán. Vụ kiện còn cho thấy, kiện một chính quyền ra toà án Hoa Kỳ lắm chông gai nhưng đã có tiền lệ. Trước đây, có lời bàn râm ran rằng, làm sao mà kiện chính quyền Việt Nam được để đòi bồi thường tài sản? Có thể đó là do thiếu hiểu biết, nhưng cũng không loại trừ ai đó muốn đánh lạc hướng dư luận, để tránh cho chính quyền Việt Nam bị ngụp lặn trong cơ man các vụ kiện trên đất Mỹ.

Chế độ ở Việt Nam thật sự lo vì đã có kinh nghiệm xương máu. Ngày 12 tháng 3, 2008 vị trưởng đoàn liên ngành của chính phủ Việt Nam viết từ Jordany cho Bộ Trưởng Bộ Ngoại Giao Phạm Gia khiêm và Bộ Trưởng Lao Động Thương Binh Xã Hội Nguyễn Thị Kim Ngân, mà giờ đây là Chủ Tịch Quốc Hội:

“Đây là kịch bản giống như vụ Samoa như Nguyễn Đình Thắng gây ra trước đây trên cơ sở đình công bất hợp pháp để đưa vụ kiện ra toà… Việc này đã vượt quá thẩm quyền của Đoàn. Vì vậy, Nhà cho ý kiến chỉ đạo gấp để cho Đoàn thực hiện.”

“Nhà” có nghĩa là Ông Bộ Trưởng Ngoại Giao và Bà Bộ Trưởng LĐTBXH, người đã cử đoàn liên ngành sang Jordany để giải quyết vụ các công nhân Việt Nam đình công vì bị bóc lột. Người lãnh đạo cuộc đình công khi ấy là cô Vũ Thị Phương Anh, một cái tên mà nhiều người biết đến.

Phập phồng chờ phán quyết của Toà Thượng Thẩm American Samoa trong vụ kiện 2 công ty quốc doanh Việt Nam (ảnh VLS)

Đọc tiếp

Đòi bồi thường tài sản bị cưỡng đoạt: Khai thác luật Hoa Kỳ – Kỳ 1

31 tháng 8 năm 2017

  • Nghìn trường hợp ở Hoa Kỳ mạnh hơn hồ sơ “Trịnh Vĩnh Bình”

Ts. Nguyễn Đình Thắng

Ngày 31 tháng 8, 2017

http://machsongmedia.com

Trong những ngày qua, dư luận người Việt ở trong và ngoài nước theo dõi sát việc hội đồng trọng tài được triệu tập ở Paris, Pháp để xét đơn khiếu nại của Ông Trịnh Vĩnh Bình, đòi chính quyền Việt Nam bồi thường 1.25 tỉ Mỹ kim. Bất luận kết cục ra sao, vụ này chứng minh rằng khi bị lôi ra sân chơi quốc tế, chế độ cộng sản ở Việt Nam không thể tuỳ tiện như trên sân nhà. Ông Bình đã dùng tư cách công dân Hoà Lan để lôi chính quyền Việt Nam vào thủ tục trọng tài.

Ở Hoa Kỳ hiện có nhiều nghìn, thậm chí nhiều chục nghìn, hồ sơ với căn cứ pháp lý mạnh hơn trường hợp của Ông Bình. Trong 4 năm qua chúng tôi đã nghiên cứu khoảng 100 hồ sơ như vậy và tháng 6 vừa rồi triển khai chương trình công dân Mỹ gốc Việt đòi tài sản. Chương trình này gồm 3 mũi nhọn chính để khai thác luật và hệ thống chính trị Hoa Kỳ. Chương trình này áp dụng cho các tài sản của công dân Hoa Kỳ đã bị cưỡng đoạt bất hợp pháp bởi chính quyền Việt Nam từ năm 1954 cho đến nay.

Mũi nhọn thứ nhất là kiện chính quyền Việt Nam ra toà án liên bang và tiểu bang Hoa Kỳ.

Thông thường, một công dân ở quốc gia này không thể kiện một chính quyền của quốc khác. Tuy nhiên, luật Hoa Kỳ có một biệt lệ. Luật Foreign Sovereign Immunity Act (FSIA), ban hành năm 1976, cho phép công dân Hoa Kỳ kiện chính quyền ngoại quốc trong trường hợp bị tước đoạt tài sản không bồi thường, và người đứng đơn kiện không nhất thiết phải có quốc tịch Hoa Kỳ vào thời điểm tài sản bị tước đoạt.

Theo nghiên cứu của chúng tôi, số trường hợp công dân Mỹ gốc Việt có thể khai thác luật này để kiện chính quyền Việt Nam có thể lên đến 20 nghìn. Trong đó có những người bị tịch thu các tài sản mà họ để lại ở miền Bắc khi di cư vào Nam năm 1954, và những người bị tịch thu tài sản sau tháng 4 1975. Ngoài ra, một số cộng đồng tôn giáo cũng có thể đứng đơn kiện – chúng tôi sẽ giải thích điểm nay trong một bài khác.

Thay vì dùng lý để giải thích, tôi sẽ minh hoạ Luật FSIA qua vụ kiện Altmann v. Republic of Austria, xảy ra cách đây không lâu.

Image result for The Kiss painting

Tranh “Nụ Hôn” nổi tiếng của danh hoạ Gustav Klimt, mà chính phủ Áo phải trả lại cho nguyên đơn

Đọc tiếp