14 tháng 11 năm 2023
Hải Di Nguyễn
Sắp tới vào ngày 29-30/11/2023, Liên Hiệp Quốc sẽ có phiên rà soát nhà nước Việt Nam tại Geneva, Thụy Sỹ về việc thực thi Công ước Quốc tế Xóa bỏ Mọi Hình thức Kỳ thị Chủng tộc (International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination).
Vậy tới nay LHQ đã có những bản báo cáo gì?
Báo cáo của nhà nước
Nhà nước Việt Nam đã nộp một bản báo cáo dài 32 trang, đăng tháng 12/2021, khẳng định không có phân biệt, kỳ thị chủng tộc ở Việt Nam.
9 tháng 11 năm 2023
Hải Di Nguyễn
Sắp tới vào tháng 4/2024, Việt Nam sẽ có phiên Kiểm điểm Định kỳ Phổ quát (Universal Periodic Review, viết tắt UPR). Để chuẩn bị, trong tháng 10/2023, BPSOS đã cùng một số tổ chức tôn giáo và nhân quyền nộp cho Hội đồng Nhân quyền LHQ bốn bản báo cáo chung.
Tôi đã viết về án tử hình, và nạn bắt cóc và đàn áp xuyên quốc gia—hai trong số các chủ đề có trong báo cáo.
Một bản báo cáo khác, do BPSOS soạn thảo cùng với tổ chức H’mong for Human Rights (Người H’mông vì Nhân quyền), Người Thượng vì Công lý, Hội thánh Tin lành Đấng Christ Tây Nguyên, và Friends of Thiền Am Bên Bờ Vũ Trụ, nói về quyền trẻ em.
Báo cáo đầu tiên nhắc tới điều kiện học hành của trẻ em ở Tiểu khu 181, tỉnh Lâm Đồng: trường học xa xôi, đường đi không an toàn, điều kiện hạn hẹp, giáo viên thiếu, hoàn cảnh khó khăn khiến các em học sinh phải sống trong chòi gần trường hoặc phải bỏ học.
Trẻ em ở Tiểu khu 181 sống trong lều tạm bợ để đi học.
8 tháng 11 năm 2023
Hải Di Nguyễn
Từng đi tù vì tội “phá hoại chính sách đoàn kết dân tộc” và “xâm phạm an ninh quốc gia” và tiếp tục bị công an đàn áp về tôn giáo, anh Y Chuân Mlô trốn khỏi Việt Nam và sang Thái Lan tỵ nạn ngày 21/9/2019.
Khi đó vợ anh, H Bhét Niê, đang bị đánh đập ngược đãi ở Ả Rập Xê Út, mất liên lạc. Sau khi thoát khỏi cảnh nô lệ thời hiện đại ở Ả Rập Xê Út, chị H Bhét Niê lại bị công an gây khó khăn ở Việt Nam, và sang Thái Lan đoàn tụ với anh năm 2022.
Nhưng thế chưa phải là yên. Ở Thái Lan, anh Y Chuân Mlô tiếp tục bị công an sách nhiễu từ Việt Nam.
Ngày 1/11/2023, tôi nghe anh kể câu chuyện của mình.
Anh Y Chuân Mlô ở Thái Lan năm 2021.
1 tháng 11 năm 2023
Hải Di Nguyễn
Để chuẩn bị cho phiên Kiểm điểm Định kỳ Phổ quát (Universal Periodic Review, viết tắt UPR) Việt Nam vào tháng 4/2024, BPSOS đã nộp cho Hội đồng Nhân quyền LHQ bốn bản báo cáo chung với một số tổ chức tôn giáo và nhân quyền trong tháng 10/2023.
Trong bài viết trước, tôi đã viết về một trong những báo cáo đó, do BPSOS soạn thảo và nộp cùng với các tổ chức Liên minh Chống Tra tấn Việt Nam, Người Thượng vì Công lý, Liên hiệp Môn đệ Cao Đài, Chiến dịch Bãi bỏ Tra tấn ở Việt Nam, và Liên minh Bài trừ Nạn Nô lệ Tân thời tại Á châu, và tập trung vào án tử hình và ba trường hợp ông Lê Văn Mạnh, ông Nguyễn Văn Chưởng, và ông Hồ Duy Hải.
Cùng bản báo cáo đó cũng nói về vấn đề cưỡng bức mất tích (enforced disappearance) và đàn áp xuyên quốc gia của nhà nước Việt Nam.
Tại phiên kiểm điểm năm 2019, Việt Nam bị quốc tế lên án nặng nề về việc bắt cóc ông Trịnh Xuân Thanh ngay trên chính nước Đức vào tháng 7/2017.
Chỉ trong vòng 72 tiếng đồng hồ sau đó, ngày 26/1/2019, nhà báo Trương Duy Nhất mất tích ở Thái Lan.
Sau này ông cho biết mình bị cảnh sát Thái Lan bắt đúng một ngày sau khi ghi danh xin tỵ nạn, bị giao cho mật vụ Việt Nam ở Thái Lan rồi đưa qua Lào trở về Việt Nam.
Nhà báo Trương Duy Nhất (hình của Thông tấn xã Việt Nam).
1 tháng 11 năm 2023
Ngày cuối tháng 10, một gia đình gồm 6 người Việt gốc Hmong đã rời khỏi Thái Lan để tái định cư ở tiểu bang North Carolina, Hoa Kỳ.
“Như vậy, trong tháng này có tổng cộng 28 đồng bào tị nạn ở Thái Lan đến tự do,” Ts. Nguyễn Đình Thắng, Tổng Giám Đốc kiểm Chủ Tịch BPSOS, cho biết. “27 người trong số này đã đến Hoa Kỳ và 1 người đi Úc.”
Chỉ riêng trong tháng 9 và tháng 10, tổng cộng đã có 53 người Việt tị nạn được các chính phủ Hoa Kỳ, Canada và Úc đón nhận định cư, tăng đáng kể so với năm 2022 chỉ tổng cộng 20 người cho cả năm.
“Chúng tôi hy vọng đạt mục tiêu vận động các quốc gia phương Tây đón nhận người Việt tị nạn ở Thái Lan, là 100 trong năm 2023 và 400 trong năm 2024” Ts. Thắng nói.
Mục tiêu này chưa tính kể số người định cư theo chương trình bảo lãnh tư nhân của Canada, Hoa Kỳ và Úc, có thể lên đến 100 người tính đến cuối năm 2024.
Trong 3 năm 2020 – 2022, số người Việt được định cư đã giảm hẳn do Hành Pháp của Tổng Thống Trump cắt giảm đáng kể số người tị nạn được Hoa Kỳ tiếp nhận hàng năm. Đồng thời, Cao Uỷ Tị Nạn LHQ đã không ưu tiên để giới thiệu người tị nạn Việt Nam để được tái định cư.
Hình 1 – Gia đình anh Giàng A Dinh từ Thái Lan vừa đến Minnesota, ngày 29/10/2023