- Nhà nước VIệt Nam tung dư luận viên bao biện và nài nỉ
Ts. Nguyễn Đình Thắng
Ngày 18 tháng 6, 2026
Ngày 16 tháng 6, BPSOS đưa tin nhà nước Việt Nam bị Hoa Kỳ điều tra về đánh cắp tài sản trí tuệ, kèm với hướng dẫn cách góp ý với uỷ ban điều tra. Chỉ 48 tiếng sau, trang mạng của Văn Phòng Đại Diện Mậu Dịch Hoa Kỳ trở thành sân đấu nóng rực giữa một bên là các nhân chứng tố giác và bên kia các người bao biện cho nhà nước.
Hình 1 – bản chụp màn hình trang mạng của USTR ngày 18/06/2026
Nội dung đóng góp
Các chứng cứ cụ thể, ồ ạt và “mới toanh” cho thấy sự vi phạm vẫn tiếp diễn, không như lời bao biện rằng nhà nước Việt Nam đã và đang làm tốt việc phòng, chống đánh cắp tài sản trí tuệ.
Tuy nhiên, một trở ngại đáng kể là phần lớn các chứng cứ này được cung cấp trong tiếng Việt và không kèm lời giải thích tiếng Anh. BPSOS đang tổng hợp các chứng cứ như vậy và kèm thêm lời diễn giải để giúp USTR nắm trọn ý nghĩa và mức nghiêm trọng của hành vi vi phạm.
Hình 2 – Một chứng cứ cung cấp cho USTR từ Việt Nam ngày 18/06/2026
Phía bao biện thì trình bày nỗ lực của nhà nước Việt Nam trong phòng, chống nạn đánh cắp tài sản trí tuệ và kêu gọi Hoa Kỳ hỗ trợ thay vì trừng phạt bằng thuế quan. Buồn cười là một số dư luận viên đã vào trang của USTR chửi đổng, như “xỏ lá ba que,” hoặc để trống nội dung. Các động thái gây rối này ắt sẽ tạo phản cảm cho các giới chức USTR và chỉ bất lợi thêm cho nhà nước Việt Nam trong cuộc điều tra.
Theo dõi, xâm nhập và đánh cắp
Một lĩnh vực vi phạm nữa mà BPSOS đang đề nghị USTR điều tra là nhà nước Việt Nam đã nuôi dưỡng một số tổ chức tin tặc để tấn công các tổ chức nhân quyền, các trang báo điện tử, và các cá nhân đối lập. Chẳng hạn, nhóm OceanLotus, do nhà nước Việt Nam nuôi dưỡng, đã cài “mã gián điệp” vào trang Mạch Sống Media của BPSOS để nhận diện những độc giả thường xuyên và theo dõi họ.
Từ hơn chục năm qua, BPSOS đã phối hợp với công ty Volexity chuyên chống tin tặc để theo dõi các hoạt động của nhóm OceanLotus. Tháng 11 năm 2017, công ty Volexity công bố kết luận điều tra. Sau đó, một số công ty lớn của Hoa Kỳ như Facebook và Google mở cuộc điều tra riêng và truy đến tận nơi nhóm OceanLotus đặt bản doanh.
Hình 3 – Tài liệu Volexity chia sẻ tại cuộc hội luận trực tuyến do BPSOS tổ chức, ngày 26/10/2020
Tất cả các hành vi kể trên của OceanLotus đều vi phạm Luật Mậu Dịch Hoa Kỳ một cách nghiêm trọng vì cài mã gián điệp để truy ra những độc giả trung thành của Mạch Sống Media là đánh cắp bí mật kinh doanh của BPSOS chiếu theo Luật Mậu Dịch của Hoa Kỳ.
Chắc chắn nhiều tổ chức và báo chí trực tuyến khác của người Việt ở Hoa Kỳ cũng bị tấn công tương tự.
Tạm thay lời kết
Sự đối đầu đang nóng rực trên trang mạng của USTR biểu hiện nhận thức của nhiều đồng bào ở trong nước: chính sách mậu dịch của Hoa Kỳ mở ra cơ hội để thúc đẩy nhân quyền và phát triển xã hội dân sự ở Việt Nam.
Khác với các luật về nhân quyền, luật mậu dịch rất khắt khe. USTR bắt buộc phải mở cuộc điều tra nội trong 45 ngày kể từ khi nhận được chứng cứ đủ thuyết phục về vi phạm nghiêm trọng. Sau đó, USTR phải lấy ý kiến từ những nguồn thông tin đáng tin cạy, rồi tổ chức điều trần và ra bản kết luận điều tra kèm với các biện pháp trừng phạt đề nghị.
Kế tiếp, USTR thu thập kiến nghị về các biện pháp trừng phạt, tổ chức điều trần về các biện pháp trừng phạt đề nghị, và nộp bản đề nghị cuối cùng cho Tổng Thống Hoa Kỳ quyết định.
Luật nhân quyền thì khác. Bộ Ngoại Giao có rộng quyền du di, tùy nghi áp dụng hay không áp dụng và áp dụng đến đâu, cách nào.
BPSOS tiếp tục khai thác các luật về nhân quyền như từng làm trong nhiều chục năm qua và đang mở thêm nỗ lực vận dụng luật mậu dịch của Hoa Kỳ. Trong các bài tới, tôi sẽ cung cấp thêm nhiều ví dụ về sự liên đới giữa nhân quyền và pháp quyền với mậu dịch.
Ngay trước mắt, tôi khuyến khích người trong nước tiếp tục cung cấp thông tin và chứng cứ trực tiếp cho USTR. Nếu không biết diễn giải bằng tiếng Anh cũng không sao. BPSOS sẽ giúp tổng hợp và biên soạn lại để chuyển cho USTR.
Đóng góp ý kiến hoặc chứng cứ tại đây: https://comments.ustr.gov/s/submit-new-comment?docketNumber=USTR-2026-0364
Bài liên quan:
Việt Nam bị Hoa Kỳ điều tra về vi phạm quyền sở hữu trí tuệ: Khó thoát trừng phạt
https://machsongmedia.org/all/vietnam/quan-he-my-viet/viet-nam-bi-hoa-ky-dieu-tra-ve-vi-pham-quyen-so-huu-tri-tue-kho-thoat-trung-phat.html
Việt Nam gian lận trong mậu dịch: Có thể bị Hoa Kỳ đánh thuế quan phụ trội 12.5%
https://machsongmedia.org/all/vietnam/viet-nam-gian-lan-trong-mau-dich-co-the-bi-hoa-ky-danh-thue-quan-phu-troi-12-5.html
Khai dụng chế tài mậu dịch để thúc đẩy nhân quyền và dân chủ
https://machsongmedia.org/all/vietnam/quan-he-my-viet/khai-dung-che-tai-mau-dich-de-thuc-day-nhan-quyen-va-dan-chu.html