Vài tháng vừa qua, tôi đã có loạt bài viết về điều kiện giam giữ trong IDC (Trại giam của Sở Di trú Thái Lan): từ không gian, điều kiện vệ sinh, ăn uống, tới những mối nguy hiểm cho người tỵ nạn và những người khác bị giam, như bị sứ quán sách nhiễu hay trưởng phòng đánh đập.
Thế còn vấn đề thuốc thang? Bác sĩ? IDC đối xử với người bệnh ra sao?
Để tìm hiểu, tôi phỏng vấn một số người tỵ nạn từng bị giam giữ trong IDC, trong đó có một phụ nữ có bệnh nền.
2-3 ngày mới có bác sĩ
H Tlũn Bdap (sinh năm 2000) nói về trại giam IDC ở Bang Khen:
Theo nguyên tắc “pacta sunt servanda” (cam kết thì phải thực thi) trong luật quốc tế về hiệp ước và công ước, nhà nước Việt Nam phải thực thi đúng và đủ mọi cam kết. Tuy nhiên, sau cuộc rà soát ngày 7 và 8 tháng 7 vừa qua, Uỷ Ban Nhân Quyền LHQ kết luận rằng:
Tính đến giữa tháng 8, tổng cộng 60 trẻ em tị nạn đã được bảo trợ để tiếp tục đến trường; tổng số tiền bảo trợ là 28.800 USD. Chỉ tiêu mà BPSOS đề ra khi phát động chương trình bảo trợ vào giữa tháng 6 vừa qua là 50 em. Tuần qua, một số gia đình tị nạn có con em được bảo trợ đã nhận khoản tiền trợ cấp.
“Số còn lại sẽ nhận vào tuần tới vì chúng tôi phải sắp xếp việc phân phối,” Ts. Nguyễn Đình Thắng, Tổng Giám Đốc kiêm Chủ Tịch BPSOS, cho biết. “Phần lớn người tị nạn ở Thái Lan không có tài khoản ngân hàng, cho nên chúng tôi phải chỉ định người trong cùng khu xóm đến văn phòng lãnh tiền về phân phối lại.”
Ngày 14 tháng 8, 2025, Tổ Công Tác LHQ về Giam Giữ Tuỳ Tiện (UN Working Group on Arbitrary Detention, WGAD) công bố văn bản kết luận (A_HRC_WGAD_2025_30) về 2 công dân Việt Nam gốc Khmer Krom bị giam giữ tuỳ tiện, trái ngược với các cam kết của Việt Nam với quốc tế, đặc biệt Công Ước Quốc Tế về các Quyền Dân Sự và Chính Trị (International Covenant on Civil and Political Rights, ICCPR). Đây là trường hợp tiêu biểu về hành vi phản động của một số nhân sự thuộc Bộ Công An, Viện Kiểm Sát, tòa án, trại giam và một số cơ quan truyền thông của nhà nước. Phản động vì nó: (1) đi ngược lại trào lưu tiến bộ của thời đại về tôn trọng quyền con người, và (2) vi phạm nguyên tắc “pacta sunt servanda” (cam kết thì phải thực thi) trong luật quốc tế về hiệp ước và công ước.
Thông tin nền
Ngày 31 tháng 7, 2023, công an tỉnh Trà Vinh bắt hai Ông Tô Hoàng Chương và Thạch Cương với cáo buộc “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” — Điều 331 Bộ Luật Hình Sự. Hai người này, thuộc dân tộc bản địa Khmer Krom theo Phật Giáo Tiểu Thừa, từng tranh đấu cho quyền người bản địa và quyền tự do tôn giáo của người Khmer Krom. Ngày 20 tháng 3, 2024, Toà Án Nhân Dân Huyện Cầu Ngang xử Ông Cương 4 năm tù vằ ông Chương 3,5 năm tù. Ngày 23 tháng 5, 2024 Toà Án Nhân Dân Tỉnh Trà Vinh tuyên y án trong phiên xử phúc thẩm.
Một tổ chức đã nộp đơn khiếu nại với WGAD. Ngày 2 tháng 1, 2025, tổ công tác này của LHQ gửi văn thư yêu cầu nhà nước Việt Nam công nhận hoặc phủ nhận các thông tin trong đơn khiếu nại trong vòng 60 ngày. Nhà nước Việt Nam không hề hồi đáp.
Hình 1 – Ông Tô Hoàng Chương và Ông Thạch Cương tại phiên toà sơ thẩm ngày 20/03/2024 (nguồn: Báo Thanh Niên)
Ngày 10 tháng 6, 2025, Bộ Ngoại Giao phát hành phiên bản cập nhật của Foreign Affairs Manual (FAM), tài liệu chỉ dẫn các nhân viên lãnh sự quán cách diễn giải luật Hoa Kỳ hiện hành khi cứu xét đơn xin visa nhập cảnh Hoa Kỳ. Các khoản cập nhật này tăng cường việc cấm nhập cảnh di dân đối với những ai thuộc chế độ cộng sản hoặc thuộc các tổ chức ngoại vi của đảng cộng sản. Xem 9 FAM 302.5-5(A) (06-10-2025) tại: https://fam.state.gov/fam/09FAM/09FAM030205.html
Đây là cơ hội cho người Việt ở Hoa Kỳ chặn đứng kế hoạch xâm nhập và khuynh loát cộng đồng theo Nghị Quyết 36 của Đảng Cộng Sản Việt Nam. BPSOS từ đầu năm 2025 đã triển khai kế hoạch trừng phạt nhắm vào các tổ chức tôn giáo và nguỵ tôn giáo bị chế độ cộng sản ở Việt Nam điều khiển và sử dụng làm trợ cụ đàn áp tôn giáo. Chúng tôi khuyến khích và sẵn sàng hướng dẫn các tổ chức cộng đồng, các hội đoàn, và các cá nhân người Việt ở Hoa Kỳ khai thác cơ hội mới nhắm vào các cơ quan chính quyền, các đơn vị đảng cộng sản, và các tổ chức ngoại vi của đảng và nhà nước giả mạo là tổ chức phi chính phủ.
Hình 1 – Tài liệu nghiên cứu của Uỷ Hội Hoa Kỳ về Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế USCIRF
