Trần Hồng Văn phóng tác
Từ bất cứ hướng nào trong khoảng bán kính ba cây số người ta cũng nhìn thấy những đỉnh đồi hay xa hơn nữa là những rặng núi chập chùng. Chung quanh nhà máy cưa là một dãy nhà tập thể dành cho các nhân công và gia đình. Vì khí hậu ở đây là ôn đới nên kiến trúc của khu nhà tập thể này khác hẳn với các khu nhà tập thể khác trong nước, nó kéo dài và thấp, chung quanh là những miếng ván gỗ bìa còn mái là những tấm tôn. Nhà máy cưa là một nhà chứa gỗ, bốn bên bỏ ngỏ, trong đó có những đống gỗ cao hơn cả ngọn những cây mọc chung quanh. Từ nơi đây, những cột khói bốc lên, tiếng hơi nước, tiếng máy bào, tiếng xẻ cây. Khi công việc ngưng, tất cả trở về im lặng ngoại trừ đôi khi người ta nghe thấy tiếng chó sủa hay tiếng trẻ con chơi đùa.
Mấy tháng trước, trong một lần nhậu nhẹt đã hơi xỉn xỉn, chúng tôi có khoe là đã từng đi xem bói, xin sâm và cầu cơ, lại còn hứa là sẽ kể hầu quý vị khi có dịp. Nói là “đã từng” cho nó oai, chứ thực ra mỗi thứ cũng chỉ có một lần thôi, với lại một lần cũng đủ quá rồi, chứ cần gì nhiều, phải không quý vị? Hôm nay dịp ấy đến rồi, vậy chúng tôi xin kể ra đây hầu quý vị, xem như trả nợ một lời đã hứa!
Người ta kêu tôi là ông Ba Cất thì cũng đúng thôi, vì chính tôi đã đặt cái tên này cho nhân vật chính của truyện dài Hòn Sạn. Mà truyện dài Hòn Sạn tôi viết tả lại gần như sự thật một trăm phần trăm quãng thời gian 9 năm dài tôi sống dưới chế độ XHCN ưu việt, kể từ ngày được thả ra khỏi trại tù cải tạo Z30c Hàm Tân, Thuận Hải cho tới ngày tôi và gia đình bước chân lên máy bay qua Mỹ theo diện HO. Còn cái chuyện tôi bị gọi là Người Nhà Quê (NNQ), dĩ nhiên cũng phải có lý do của nó. Số là như thế này: Trong một truyện ngắn tôi viết, có đoạn tả lại một lần thấy một vị cán bộ cách mạng, có lẽ cấp chức cũng hơi lớn đang ba hoa giữa một đám đông. Nhân cũng đứng đó, tôi mới ngứa miệng hỏi: Thưa ông, thế ở ngoài Bắc ông ở về đâu ta? Thấy tôi hỏi, ông ta mau mắn trả lới: Tôi người Hà “Lội”! Rồi hỏi lại tôi: Thế ông cũng người Hà “Lội” à? Nghe ông ta hỏi vậy, tôi vội trả lời: Dạ không, tôi người nhà quê. Trả lời xong tôi vội lỉnh, không dám đứng đó, sợ lỡ ông ta lại nhận là “bà con” thì vỡ nợ.
Trong giờ nghĩ break time, cậu tôi hay ra ngoài ngồi ngó mông lung với điếu thuốc cầm tay, cậu nhìn lên bầu trời xanh thẳm, đôi mắt buồn rười rượi, ngày nào cũng vậy. Đến giờ nghĩ, cậu thường ra đây đứng suy tư, nhớ về quê hương Quảng Nam yêu dấu, cậu mơ màng trong chốc lát, rồi quay vào với vẻ mặt đăm chiêu, buồn bã.