- Hy vọng và trách nhiệm: Triển vọng dân chủ nằm trong tay của mỗi chúng ta
Ts. Nguyễn Đình Thắng
Ngày 23 tháng 8, 2017
Khả năng tổ chức của người dân, độc lập với chính quyền, là yếu tố căn bản cho dân chủ. Dễ hiểu thôi. Chính quyền tự thân là một siêu tổ chức. Để không bị áp đảo, người dân phải tổ chức giỏi đến mức có thể kiểm soát chính quyền. Ở đâu xã hội dân sự càng phát triển thì nền móng cho dân chủ càng vững chắc. Vậy mà ít người đấu tranh cho dân chủ, kể cả ở trong và ngoài Việt Nam, chịu đổ công để học và tập về tổ chức.
Về khả năng tổ chức, người dân Việt Nam thua xa người dân Campuchia. Năm 2013 đất nước láng giềng này đã có 3,500 tổ chức của người dân chính thức đăng ký hoạt động, và 25,000 tổ chức có hoạt động nhưng không đăng ký. Xem: https://www.ccc-cambodia.org/downloads/publications/Cambodia%20CSO%20Sustainability%20Index%202014.pdf.
Năm 2017, số tổ chức có đăng ký hoạt động tăng lên thành 5,000. Còn ở Việt Nam số tổ chức xã hội dân sự độc lập với chính quyền thì nghe nói đâu chừng 30, cho 95 triệu dân. Dân số Campuchia chưa đến 16 triệu.
Thế nào là xã hội dân sự?
Xã hội dân sự là tổng thể của những tổ chức của người dân, độc lập với chính quyền và không là doanh nghiệp. Nói cách khác, đơn vị của xã hội dân sự là tổ chức, chứ không là cá nhân. Có 1 triệu người, nhưng rời rẽ thì vẫn không có xã hội dân sự. Nhưng khi 1 triệu người ấy bắt đầu tập hợp lại thành tổ chức thì xã hội dân sự bắt đầu hình thành.
Mức phát triển của xã hội dân sự có thể đo lường qua 3 chỉ số: Số tổ chức, quy củ và quy mô hoạt động của các tổ chức, và mức phối hợp hàng ngang giữa các tổ chức với nhau.
Đúng ra, chỉ những hoạt động nào có yếu tố tổ chức thì mới là hoạt động xã hội dân sự. Còn các hoạt động nhân quyền, dân quyền, từ thiện… mang tính cách rời rẽ thì không là hoạt động xã hội dân sự. Sự phân biệt này thường không cần thiết ở các quốc gia dân chủ, vì tại đó các hoạt động nhân quyền, dân quyền, phục vụ nhân sinh… hầu như luôn luôn mang tính tổ chức. Ở Việt Nam thì khác, tinh thần “một mình một ngựa” là phổ biến. Có người còn hãnh diện, gọi đó là “độc lập” – đấy là tư duy tự hào làm chiếc đũa lẻ dễ bị bẻ gẫy.
Ts. Nguyễn Đình Thắng tại buổi thuyết trình về công thức “nhóm kết nghĩa”, Orange County, ngày 12/08/2017 (ảnh Thuận Lai)
